Γραφείο Επιτρόπου Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα

Συνήθεις Ερωτήσεις | Χάρτης Πλοήγησης | Σύνδεσμοι | Επικοινωνία

Αναζήτηση:

Αναζήτηση
Θέματα που ενδιαφέρουν

ΕκτύπωσηΕκτύπωση



Δήλωση του θρησκεύματος από τους τελούντες πολιτικό γάμο και την αναγραφή του στο πιστοποιητικό γάμου - 22/02/2016

Θέμα: Δήλωση του θρησκεύματος από τους τελούντες πολιτικό γάμο και την αναγραφή του στο πιστοποιητικό γάμου

2.1. Σύμφωνα με τον ορισμό που δίνεται στο ερμηνευτικό άρθρο 2 του περί Επεξεργασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα (Προστασία του Ατόμου) Νόμου του 2001 (Νόμος 138 (Ι) / 2001), όπως τροποποιήθηκε (στο εξής «ο Νόμος»), «ευαίσθητα δεδομένα» σημαίνει «τα δεδομένα που αφορούν τη φυλετική ή εθνική προέλευση, τα πολιτικά φρονήματα, τις θρησκευτικές ή φιλοσοφικές πεποιθήσεις, τη συμμετοχή σε ένωση, σωματείο και συνδικαλιστική οργάνωση, την υγεία, την ερωτική ζωή και ερωτικό προσανατολισμό, καθώς και τα σχετικά με ποινικές διώξεις ή καταδίκες».

2.2. Σύμφωνα με το ίδιο άρθρο «υπεύθυνος επεξεργασίας» σημαίνει «οποιοδήποτε πρόσωπο που καθορίζει το σκοπό και τον τρόπο επεξεργασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα».

2.3. Στην προκειμένη περίπτωση, οι Δήμοι ζητούν από τα πρόσωπα που ενδιαφέρονται να τελέσουν πολιτικό γάμο να δηλώσουν το θρήσκευμα / θρησκεία τους το οποίο στη συνέχεια αναγράφεται στο πιστοποιητικό γάμου που εκδίδουν. Συνεπώς, οι Δήμοι θεωρούνται οι υπεύθυνοι επεξεργασίας του αρχείου τέλεσης πολιτικών γάμων.

3.1. Σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 4 του Νόμου:
«4.-(1) ο υπεύθυνος επεξεργασίας διασφαλίζει ότι τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα-
(α) Υφίστανται θεμιτή και νόμιμη επεξεργασία·
(β) συλλέγονται για προσδιορισμένους, σαφείς και νόμιμους σκοπούς και δεν υφίστανται μεταγενέστερη επεξεργασία ασυμβίβαστη με τους σκοπούς αυτούς·

(γ) είναι συναφή, πρόσφορα και όχι περισσότερα από ότι κάθε φορά απαιτείται ενόψει των σκοπών της επεξεργασίας·

(δ) είναι ακριβή και, εφόσον χρειάζεται, υποβάλλονται σε ενημέρωση·

(ε) διατηρούνται σε μορφή που να επιτρέπει τον προσδιορισμό της ταυτότητας των υποκειμένων τους μόνο κατά τη διάρκεια της περιόδου που απαιτείται, κατά την κρίση του Επιτρόπου, για την πραγματοποίηση των σκοπών της συλλογής τους και της επεξεργασίας τους. Μετά την παρέλευση της περιόδου αυτής ο Επίτροπος δύναται με αιτιολογημένη απόφασή του, να επιτρέπει τη διατήρηση δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα για ιστορικούς, επιστημονικούς ή στατιστικούς σκοπούς, εφόσον κρίνει ότι δε θίγονται σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση τα δικαιώματα των υποκειμένων τους ή τρίτων.».

3.2. Το άρθρο 4 του Νόμου καθιερώνει ως θεμελιώδεις αρχές για τη νομιμότητα κάθε επεξεργασίας προσωπικών δεδομένων τις αρχές του σκοπού της επεξεργασίας και της αναλογικότητας. Σύμφωνα με την αρχή του σκοπού κάθε επεξεργασία προσωπικών δεδομένων πρέπει να λαμβάνει χώρα για καθορισμένους, σαφείς και νόμιμους σκοπούς, ενώ για να τηρείται η αρχή της αναλογικότητας τα δεδομένα, τα οποία συλλέγονται και τυγχάνουν επεξεργασίας, πρέπει να είναι συναφή, πρόσφορα και όχι περισσότερα από όσα κάθε φορά απαιτούνται για την επίτευξη του επιδιωκόμενου σκοπού. Συνεπώς, κάθε επεξεργασία προσωπικών δεδομένων που γίνεται πέραν του επιδιωκόμενου σκοπού ή η οποία δεν είναι πρόσφορη και αναγκαία για την επίτευξη του εν λόγω σκοπού δεν είναι νόμιμη.

3.3. Το άρθρο 6 (2) του Νόμου, προβλέπει ότι κατ´ εξαίρεση η συλλογή και η επεξεργασία ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων επιτρέπεται όταν:
«(α) Το υποκείμενο των δεδομένων έδωσε τη ρητή συγκατάθεσή του, εκτός αν η συγκατάθεση έχει αποσπασθεί παράνομα ή αντίκειται στα χρηστά ήθη ή ειδικός νόμος ορίζει ότι η συγκατάθεση δεν αίρει την απαγόρευση,
(β) η επεξεργασία είναι απαραίτητη προκειμένου να είναι σε θέση ο υπεύθυνος επεξεργασίας να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του ή να εκτελέσει τα καθήκοντά του στον τομέα του εργατικού δικαίου και έχει παρασχεθεί για το σκοπό αυτό η άδεια του Επιτρόπου,
(γ) η επεξεργασία είναι αναγκαία για τη διαφύλαξη ζωτικού συμφέροντος του υποκειμένου των δεδομένων ή άλλου προσώπου, αν το υποκείμενο των δεδομένων τελεί σε φυσική ή νομική αδυναμία να δώσει τη συγκατάθεσή του,
(δ) η επεξεργασία πραγματοποιείται από ίδρυμα, σωματείο ή οποιοδήποτε άλλο μη κερδοσκοπικό οργανισμό που έχει πολιτικούς, φιλοσοφικούς, θρησκευτικούς ή συνδικαλιστικούς σκοπούς, και αφορά μόνο τα μέλη του και τέτοια άλλα πρόσωπα με τα οποία το εν λόγω σωματείο, ίδρυμα ή οργανισμός διατηρεί λόγω των σκοπών του, δεσμούς. Τα δεδομένα αυτά μπορεί να ανακοινωθούν σε τρίτους μόνο αν το υποκείμενο των δεδομένων δώσει τη συγκατάθεσή του,
(ε) η επεξεργασία αφορά αποκλειστικά δεδομένα τα οποία το υποκείμενο των δεδομένων δημοσιοποιεί ή είναι αναγκαία για την αναγνώριση ή άσκηση ή υπεράσπιση δικαιώματος ενώπιον δικαστηρίου,
(στ) η επεξεργασία αφορά θέματα ιατρικών δεδομένων και εκτελείται από πρόσωπο που ασχολείται κατ’ επάγγελμα με την παροχή υπηρεσιών υγείας και υπόκειται σε καθήκον εχεμύθειας ή σε συναφείς κώδικες δεοντολογίας υπό τον όρο ότι η επεξεργασία είναι απαραίτητη για την ιατρική πρόληψη, διάγνωση, περίθαλψη ή τη διαχείριση υπηρεσιών υγείας,
(ζ) η επεξεργασία είναι απαραίτητη για την εξυπηρέτηση εθνικών αναγκών ή αναγκών της εθνικής ασφάλειας, καθώς επίσης και για την εξυπηρέτηση των αναγκών της εγκληματολογικής ή σωφρονιστικής πολιτικής και εκτελείται από υπηρεσία της Δημοκρατίας ή Οργανισμό ή ΄Ιδρυμα που εξουσιοδοτείται για το σκοπό αυτό από υπηρεσία της Δημοκρατίας και αφορά τη διακρίβωση εγκλημάτων, ποινικές καταδίκες, μέτρα ασφάλειας και διερεύνηση μαζικών καταστροφών,
(η) η επεξεργασία πραγματοποιείται αποκλειστικά για στατιστικούς, ερευνητικούς, επιστημονικούς και ιστορικούς σκοπούς εφόσον, σύμφωνα με απόφαση του Επιτρόπου, κρίνεται ότι συντρέχουν σοβαροί λόγοι δημοσίου συμφέροντος, υπό τον όρο ότι λαμβάνονται όλα τα απαραίτητα μέτρα για την προστασία των υποκειμένων των δεδομένων,
(θ) η επεξεργασία πραγματοποιείται αποκλειστικά για δημοσιογραφικούς σκοπούς ή στο πλαίσιο καλλιτεχνικής έκφρασης και εφόσον δεν παραβιάζεται καθ’ οιονδήποτε τρόπο το δικαίωμα προστασίας της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής,
(ι) η επεξεργασία είναι απαραίτητη για λόγους προστασίας της δημόσιας υγείας και χορήγησης κοινωνικών παροχών.».

4. Σχετική είναι και η Απόφαση της Ελληνικής Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα (Αρ. 134/2001 και ημερ. 31.10.2001) η οποία κλήθηκε να γνωμοδοτήσει κατά πόσον η καταγραφή του θρησκεύματος στις ληξιαρχικές πράξεις που εκδίδουν οι δήμοι και η καταχώρηση του εν λόγω στοιχείου στα αρχεία τους συνάδει με το νόμο 2472/1997 για την προστασία των προσωπικών δεδομένων. Στην Απόφαση της Αρχής αναφέρεται ότι «… το θρήσκευμα περιλαμβάνεται στα στοιχεία που περιέχονται στις ληξιαρχικές πράξεις γεννήσεως, όσον αφορά τους γονείς του νεογέννητου…, στις ληξιαρχικές πράξεις γάμου… και στις ληξιαρχικές πράξεις θανάτου…».

Περαιτέρω η Αρχή στην Απόφασή της αναφέρει «Η έκδοση ληξιαρχικών πράξεων από τους δήμους, η οποία βασίζεται στα δεδομένα που έχουν αυτοί καταχωρισμένα στο αρχείο τους, πρέπει να περιλαμβάνουν μόνο όσα στοιχεία είναι απαραίτητα για τον σκοπό τον οποίο αυτές επιτελούν, πέραν της νομιμότητας της τήρησης και επεξεργασίας των σχετικών δεδομένων στο οικείο αρχείο.

Η αναγραφή οποιουδήποτε άλλου στοιχείου που δεν ανταποκρίνεται στο σκοπό της επεξεργασίας, ήτοι, στη συγκεκριμένη περίπτωση, στην πιστοποίηση της αστικής κατάστασης των προσώπων, είναι περιττή και ως εκ τούτου παράνομη.

Η καταγραφή, συνεπώς, του θρησκεύματος και η καταχώριση του στα αρχεία των δήμων δεν συνεπάγεται αυτόματα και την άνευ ετέρου λόγου αναγραφή του στις ληξιαρχικές πράξεις που εκδίδει ο δήμος.

Το στοιχείο αυτό μπορεί να αποτελέσει περιεχόμενο μιας ληξιαρχικής πράξης, μόνο εφόσον πρόκειται να χρησιμοποιηθεί για νόμιμο λόγο. Τέτοιος νόμιμος λόγος υπάρχει μόνο στην περίπτωση που το θρήσκευμα, σύμφωνα με τον νόμο, αποτελεί προϋπόθεση εξασκήσεως δικαιώματος.».

5. Έχοντας υπόψη τα πιο πάνω, εκ πρώτης όψεως έχω την άποψη ότι:

5.1 Στην παρούσα περίπτωση, καμία από τις εξαιρέσεις του άρθρου 6 (2) του Νόμου δεν μπορεί να τύχει εφαρμογής ούτως ώστε να επιτρέπεται η συλλογή και γενικά η επεξεργασία του θρησκεύματος / θρησκείας.

5.2. Η αναγραφή της θρησκείας στο πιστοποιητικό τέλεσης πολιτικού γάμου προσβάλλει την αρχή του σκοπού διότι ο σκοπός της σχετικής επεξεργασίας είναι αποκλειστικά και μόνο η επίσημη βεβαίωση ότι τα πρόσωπα τέλεσαν πολιτικό γάμο.

5.3. Ενόψει του σκοπού αυτού, η αναγραφή της θρησκείας των προσώπων που τελούν πολιτικό γάμο στο πιστοποιητικό γάμου που εκδίδεται αλλά και η καταχώριση της εν λόγω πληροφορίας στα αρχεία που τηρούν οι Δήμοι υπερβαίνει το σκοπό της επεξεργασίας και, ως εκ τούτου, κρίνεται υπερβολική και παραβιάζει την αρχή της αναλογικότητας αφού δεν είναι απαραίτητη προϋπόθεση τα πρόσωπα που ζητούν να τελέσουν πολιτικό γάμο να είναι συγκεκριμένου θρησκεύματος.

5.4. Επιπρόσθετα, το πιστοποιητικό γάμου ως δημόσιο έγγραφο χρησιμοποιείται από τους κατόχους του για ποικίλες χρήσεις κατά τις επαφές τους με διοικητικές ή/και άλλες αρχές.

5.5. Στην τελευταία αυτή περίπτωση, η αναγραφή της θρησκείας στο πιστοποιητικό γάμου, όπως άλλωστε και η μη συμπλήρωση του σχετικού πεδίου εάν υπάρχει, θα μπορούσε να εκθέσει τον κάτοχο του πιστοποιητικού σε διακρίσεις με βάση τις θρησκευτικές του πεποιθήσεις.

5.6. Το συμπέρασμα που προκύπτει από τα πιο πάνω είναι ότι τόσο ως προαιρετική, όσο και ως υποχρεωτική, η αναγραφή της θρησκείας στα πιστοποιητικά τέλεσης πολιτικού γάμου δεν είναι νόμιμη, διότι παραβιάζει τόσο την αρχή του σκοπού της επεξεργασίας προσωπικών δεδομένων όσο και την αρχή της αναλογικότητας.

6. Ως εκ τούτου, έχω την άποψη ότι:

(α) Ο περί Γάμου Νόμος πρέπει να τροποποιηθεί ούτως ώστε να μην υποχρεώνει τα πρόσωπα που επιθυμούν να τελέσουν πολιτικό γάμο να δηλώνουν το θρήσκευμά τους αλλά να μπορούν να ασκούν το δικαίωμα τους αυτό ανεξαρτήτως των θρησκευτικών τους πεποιθήσεων και χωρίς να προβαίνουν σε καμία διευκρίνιση.

(β) Οι Δήμοι, ως οι υπεύθυνοι επεξεργασίας των δεδομένων, οφείλουν να μεριμνήσουν για τροποποίηση των πιστοποιητικών γάμου που εκδίδουν ούτως ώστε να μην αναγράφεται σε αυτά η θρησκεία των προσώπων που τελούν πολιτικό γάμο.



Ειρήνη Λοϊζίδου Νικολαΐδου
Επίτροπος Προστασίας Δεδομένων
Προσωπικού Χαρακτήρα
22/2/2016

  

©2003 - 2017 Κυπριακή Δημοκρατία,
Γραφείο Επιτρόπου Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα

Αρχική Σελίδα | Κυβερνητική Πύλη Διαδικτύου| Αποποίηση | Υπεύθυνος Σελίδας